Enflasyon Nedir? - Bir Ülkede Neden Enflasyon Yükselir?
Enflasyonu açıklar, dünyadaki enflasyona sebep olan olaylardan örnek verir. Türkiye'de yaşanmış enflasyon örnekleri de mevcuttur.
Enflasyon tüm dünyanın, özellikle de bizim, baş belasıdır. İstediğimiz ürünlere erişemememizin, istediğimiz hayatları yaşayamamamızın sebeplerinden biridir. Peki nedir bu hayatımızı etkileyen enflasyon?
Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:
• Dünyada Yaşanmış Enflasyona Sebep Olan Olaylar Nedir?
• Türkiye'de Gerçekleşen Enflasyon Oranları Nedir?
• Türkiye'de Enflasyon Ne Zaman Bitecek?
En aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.
Enflasyon Nedir?
Mal ve hizmetlerin fiyatı artarken alım gücünün ters orantılı şekilde düşmesidir. Hayat kalitesini düşürür.
Tarihte Enflasyon
Bundan önce tarihte ilk enflasyon örneği MS 300 yılında Roma İmparatorluğu'nda çıkmıştır. Bu dönemde Roma İmparatorluğu bu sorunu çözmek için paranın içeriğindeki gümüş miktarını %0,2'ye kadar azaltmış yani tağşiş etmiştir. Böylece devlet, hükûmet ve askeri harcamalarını finanse etme fırsatı bulmuştur.
Ayrıca 1349 - 1351 yıllarında çıkan Kara Veba Salgınında ise ortaya çıkan kaos yüzünden yıllık enflasyon %56,3'leri kadar bulmuştur. Fakat bu Fransız Devrimi sırasında oluşan enflasyona göre (% 157) oldukça azdır. Bu da bize devrimlerin, kaosların ve savaşların enflasyonu doğrudan nasıl etkilediğini gösterir.
"Yakın" Tarihte Enflasyon
1970'lerde ise dünya çapında enflasyon, petrol ambargosu ile beraber anılır. Zira bu ambargo temelde Arapların o zamanlar savaşta oldukları İsrail ile taraf tuttukları için Avrupalılara petrol vermemesi olarak da söylenebilir. Zira dünya genelinde enflasyon %16'ları bulduğu olmuştur.
 |
| Petrol Ambargosu |
Enflasyon Neden Yükselir?
Bunun en büyük sebebi üretimdir. Üretim az ise bu kendini enflasyon şeklinde gösterir. Fakat tabii ki başka sebepleri de mevcuttur.
• Para arzı artarsa (Yani piyasada daha fazla para dolaşırsa) → Enflasyon
• Maliyetler yükselirse → Enflasyon
• Döviz yükselirse → Enflasyon (İthal Ürünler İçin)
• Devrim, Savaş veya Kaos olursa → Enflasyon
Türkiye'de Enflasyon
Türkiye'de ilk Merkez Bankası (TCMB) 1930'da kurulmuş olup 1931'de faaliyete geçmiştir. Bununla beraber Türkiye'de öyle dönemler olmuş ki enflasyon inanılmaz seviyelere ulaşmıştır.
Çok Partili Sisteme geçildikten sonra Türkiye'deki enflasyon (TÜFE) oranları:
1950 - 1959 → 8,77
1960 - 1969 → 4,81
1970 - 1979 →25,33
1980 - 1989 →49,91
1990 - 1999 →77,24
2000 - 2009 → 23,15
2010 - 2019 →10,00
Enflasyonun yüksek olmasının sebeplerinden bazıları döviz kıtlığı (70'ler), serbest piyasaya geçiş (80'ler), koalisyon dönemleri (90'lar) gibi faktörlerdir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
→ ÜFE ve TÜFE Nedir? Farkları Nelerdir?
• Fabrikadan çıkış maliyetinin ölçüldüğü ölçüt ÜFE, tüketicinin aldığı ürün fiyatının değerlendirilmesi ise TÜFE olarak adlandırılır. TÜFE tüketeni ilgilendirir. ÜFE ise üreticiyi alakadar eder.
→ Enflasyonu Düşük Ülkeler Bunu Nasıl Başarıyor?
• Enflasyon, bağımsız merkez bankası ve mali disiplin ile beraber gelir. Fakat bunlarla beraber enflasyonun engellenmesinin en kesin yolu üretimdir.
 |
| Enflasyonun Düşük Olduğu Ülkeler |
→ Enflasyona Karşı Korunma Yolları
• Tüm paranızı tek bir gelire bağlamayın, farklı gelir kaynaklarına sahip olun.
• Elinizde nakit tutmayın.
• Kullanacağınız kaliteli mallara sahip olmak gelecek açısından yatırım olabilir.
• Döviz, altın ya da kripto paralar almak da yatırım açısından bir seçenektir. (Yatırım tavsiyesi değildir.)
• Taşınmaz mallar alınması da yine bu seçeneklerden biridir.
→ Enflasyona Yenik Düşen Ürünler (Son 5 Yıl)
• Özellikle taze meyve sebze olmak üzere lokanta, barınma ve otomobil fiyatları oldukça artmıştır. Bu artış, asgari ücretin de artması ile birlikte daha da fazla olmuştur. (Yaklaşık 20 - 30 kat)
→ Türkiye'de Enflasyon Ne Zaman Bitecek?
• Türkiye'de enflasyon resmi planlara göre, 2027'de tek haneli sayılara inecek, 2028 ve sonrası için ise %8 ve ardından %5'e kadar inecektir. Tabii bunlar resmi planlardır. Uluslararası kurumlar ise bu süreci değerlendirirken daha temkinli davranmakta ve 2027'deki enflasyon için yaklaşık %24 olarak rakam vermiştir.
Sonuç
Türkiye'de enflasyonun tabii ki ne zaman biteceği muğlak bir sorudur. Fakat bu süreçte dayanmalı ve kudretli olmalıyız. Nitekim bu sözler sadece söylemesi kolay olan şeydir. Kira ödemekten, arabasının bakımını yaptırmaktan, kaliteli ürün tüketememekten dolayı Türk halkı oldukça yıpranmıştır. Bu süreci beraber yeneceğiz. Bakalım kader bizi nereye götürecek?..
Görüşmeye katılın