Osmanlı Neden Amerika'ya Gitmedi?
Osmanlı Neden Amerika'ya Gitmedi? Akıcı ve Çok Yönlü Bir Yazı
Birçoğumuz sömürgeci Batılıları görüp "Keşke Osmanlı da Sömürgeci Olsaydı" demişizdir. Zira Batı'nın o dönemki refah ve bolluğunu görünce böyle söylememek epey zordur. Peki cidden, Osmanlı Neden Amerika'ya Gitmedi/Gidemedi?
Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:
• Kolomb'un Amerika Macerası Nasıldır?
• Kolomb'un II. Bayezid'e Teklifi Nedir?
• Amerika'nın Keşfi'nin Dünyaya Etkileri Nelerdir?
Aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.
 |
| Amerika'nın Keşfedilişi (Kristof Kolomb) |
Kristof Kolomb ve Amerika
Kolomb 1492'de Hindistan'a geldiğini düşünerek Amerika'ya, Bahamalar Adaları'na geldi. Fakat tarihte söylendiği üzere Amerika'ya gelen ilk kişi kendisi değildi. Amacı İspanya'nın verdiği destek ve oluşacak yeni ticaret yollarından faydalanmaktı.
Kendisinden önce kıtaya Vikingler ayak basmıştı bile. Kolomb'dan 500 yıl önce gelmişler ve gerek sayılarının az olması gerekse de düşmancıl tavırları nedeniyle sömürge faaliyetlerine girişmemişlerdi.
Amerika'yı Keşfeden Türkler
Evet, yanlış okumadınız. Bazı araştırmalara göre Amerika'yı Kolomb'dan daha önce Türklerin keşfettiği söylenir. Ayrıca sadece Türkler de değil başka milletler de bu süreçte yer alır. Bu iddiaların dayanağı ise Kızılderililerin kullandığı dillerden bazılarında Türkçe ve başka dillerden kelimeler bulunmasıdır.
Örnek:
Türkçe → Küçük - Kuççi Kış - Kaşa Ata - Atea (Baba)
Japonca → Hai - Hai (Evet) Shika - Shohita (Geyik) Shawani - Shiwani (Rahip)
İspanyolca → arroz - aros (Pirinç) azùcar - asuka (Şeker) algodón - alkuton (Pamuk)
Osmanlı'ya Gelen "Sömürge" Teklifi
1484'te Kristof Kolomb önce Osmanlı Padişahı olan II. Bayezid ile görüştü fakat teklifi reddedildi. Sebebi ise Osmanlı'nın Avrupa'da bulunan Cem Sultan ile uğraşması yer almaktaydı. Osmanlı, keşfi yapan devlet olamamıştı fakat keşiften hemen sonra Piri Reis sayesinde haberi olmuştu. Piri Reis, Kolomb'un haritasını eline geçirmiş ve kendi haritasına da buna göre eklemeler yapmıştır.
 |
| II. Bayezid |
Peki, Neden Osmanlı Amerika'ya Gitmedi/Gidemedi?
Bunun birçok sebebi vardır. İlki Osmanlı'nın büyük gemilere sahip olmamasından geçer. Zira kadırgalar tek başına yeterli değildir ve ambar kısımları uzun bir yolculuğu kaldıracak şekilde değildir.
İkincisi, Osmanlı'nın böyle bir keşfe ihtiyacı yoktur. Asya'daki ticaret yolları zaten Osmanlıların elindedir. Üstelik böyle bir serüven Osmanlı açısından bakıldığında çok masraflı olacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hangi Padişahlar Amerika Keşfini Destekledi?
• Bu dönemde Yavuz Sultan Selim'e, Piri Reis tarafından 1517'de bir dünya haritası sunulur ve I. Selim tarafından bu çalışma korunur.
 |
| Piri Reis |
Tarihte Osmanlı'nın Deniz Gücü
• Osmanlı'nın deniz gücü 14. yüzyılda yeni yeni başlamış, 15 ve 16. yüzyılda ise arşa çıkmıştır. Nitekim Preveze Deniz Zaferi (1538) bu zamanda olmuştur. 18 ve 19. yüzyıllarda ise teknolojik olarak geri kalınsa da III. Selim ve II. Mahmud tarafından modernleşme çabaları görüldü.
Amerika'yı Hangi Devletler Buldu?
1492'de Kolomb ile İspanya, ardından 1497'de 13 koloniyi kuracak olan İngiltere, Fransa ve Portekiz olmuştur. Hollanda ise 17. yüzyılda Amerika'nın doğu kıyılarında ve Karayipler'de ticaret kolonileri kurmuşlardır.,
Diğer Devletler Giderek Ne Kazandılar?
Kısa vadede yeni tarım ürünleri (patates mısır kakao) ve ticaret rotaları, uzun vadede ise Sanayi Devrimi ile gelen kaynak arayışına son verildi. Küresel düzeyde imparatorluklar kuruldu. (İngiltere - Fransa) Ayrıca modern kapitalizmin de tohumları sömürge şirketleri sayesinde burada atıldı.
Amerika Keşfi'nin Dünyaya Etkileri
Kuzey ve ardından Güney Amerika'nın keşfi ile yerli halkın Avrupa'dan gelen hastalıklara karşı koyamaması örnek verilebilir. Bu durum kitlesel bir soykırıma yol açmıştır. Amerika'ya Afrika'dan milyonlarca zenci köle nakledildi. Olumlu etkilerinden bir tanesi ise patates mısır domates gibi ürünlerin Avrupa'da milyonlarca insanı açlıktan kurtarmasıdır.
Sonuç
Osmanlı Amerika'ya gerek teknik sebeplerden gerekse de ihtiyacı olmadığından gitmemiş ve bölge Avrupalılara kalmıştır. Fakat II. Bayezid kararını başka bir yönde verseydi bile bu bizim açımızdan çok da bir farklılık yaratmazdı. Zira Amerika kıtası Osmanlı için oldukça uzak, Portekizli ve İspanyollar için ise nispeten daha yakındır. Burada ise olan maalesef Kuzey'in ve Güney'in yerli halklarına olmuştur.